«ΝΕΟΙ ΤΗΣ ΣΙΔΩΝΟΣ 400 μ.Χ» , Ο ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΩΣ ΑΝΤΙΔΟΤΟ ΣΕ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΠΟΥ ΕΠΙΣΤΡΕΦΕΙ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ»
Published 18 Μαρτίου 2026
(Με αφορμή μια βόμβα και δυο ποιήματα)
Τα λόγια του Κ.Π. Καβάφη, τραγικά επίκαιρα, ως χρόνος και ως τόπος (σήμερα, 18/3/2026-βομβαρδισμός στην αρχαία πόλη του πολιτισμού και του φοινικικού αλφαβήτου, Σιδώνα του Νοτίου Λιβάνου), λειτουργούν ως διαχρονική υπενθύμιση: οι κοινωνίες κρίνονται όχι από τις μάχες που δίνουν, αλλά από τα δημιουργήματα που αφήνουν πίσω τους.
Στο ποίημα «Νέοι της Σιδώνος 400 μ.Χ.», (διαβάστε το εδώ: «Νέοι της Σιδώνος, 400 μ.Χ» )
ο Κωνσταντίνος Π. Καβάφης αναδεικνύει διακριτικά τη σύγκρουση ανάμεσα στη στρατιωτική δόξα και την πνευματική δημιουργία. Η επιλογή του Αισχύλου, μέσα από το επίγραμμά του, να μνημονεύσει τη συμμετοχή του στη Μάχη του Μαραθώνα (ως στρατιώτης πολέμου) και όχι το σπουδαίο έργο του (ως ποιητής με έργα που έμειναν, ως πνευματικός φάρος, στους αιώνες) προκαλεί την αντίδραση του νέου της Σιδώνος, ο οποίος υπερασπίζεται την ανωτερότητα της τέχνης ως διαχρονικής αξίας.
Σε μια εποχή όπως η σημερινή, όπου οι συγκρούσεις και η πολεμική ρητορική επανέρχονται δυναμικά, το ποίημα αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα. Ο πόλεμος, όπως κι αν προβάλλεται και αιτιολογείται (μάλιστα από παρανοϊκούς ηγέτες), αφήνει πίσω του κυρίως καταστροφή και απώλεια. Αντίθετα, ο πολιτισμός και τα έργα του ανθρώπου —η τέχνη, η σκέψη, ο λόγος— είναι εκείνα που αντέχουν στον χρόνο και συγκροτούν τη συλλογική μνήμη.
Αρκεί, όπως υπονοεί, με εμφανή ειρωνεία, ο Μανώλης Αναγνωστάκης στο ποίημά του (διαβάστε το εδώ: «Νέοι της Σιδώνος 1970»
η ευαισθησία μας για τον πόλεμο να μην εξαντλείται, περιστασιακά, σε λόγια, σε τραγούδια, σε πορείες και επιφανειακή συγκίνηση για άλλους λαούς και γεγονότα, εκφράζοντας τη συμπάθειά μας και μετά πάμε «να ξεσκάσουμε, αδελφέ, μετά από τόση κούραση». Να αποτελεί συνειδητή, καθημερινή στάση ζωής, στάση πολιτισμού.
Διαφορετικά, κινδυνεύουν να μετατραπούν σε έναν εύκολο τρόπο εκτόνωσης, που αφήνει την πραγματικότητα της βίας και της καταστροφής ουσιαστικά ανέγγιχτη.